مرکز داده آمازون، بزرگترین آلاینده اقلیمی آمریکا
ساخت یک نیروگاه گازی عظیم برای مرکز داده جدید آمازون در تگزاس، این شرکت را در آستانه تبدیل شدن به بزرگترین منبع آلودگی اقلیمی در آمریکا قرار داده و پرسشهای جدی درباره تعهدات زیستمحیطی غولهای فناوری ایجاد کرده است.
با گسترش روزافزون هوش مصنوعی و نیاز شدید به پردازش داده، غولهای فناوری به ساخت مراکز داده عظیم روی آوردهاند. اما این مراکز اشتهای سیریناپذیری برای انرژی دارند و حالا آمازون با طرحی جنجالی، مرزهای تعهدات زیستمحیطی را جابهجا کرده است.
بر اساس گزارش نیویورک تایمز و به نقل از TechCrunch، آمازون در حال سرمایهگذاری روی یک نیروگاه گازی در محل مرکز داده جدید خود در شهرستان پکوس، تگزاس است. این نیروگاه مجوز انتشار سالانه ۳۳ میلیون تن دیاکسید کربن را دارد که بیش از هر نیروگاه دیگری در ایالات متحده است. برای مقایسه، بزرگترین نیروگاه فعلی آمریکا سالانه حدود ۲۰ میلیون تن انتشار دارد. به این ترتیب، مرکز داده آمازون میتواند به بزرگترین منبع آلودگی اقلیمی در آمریکا تبدیل شود.
سخنگوی آمازون در بیانیهای تأیید کرده که این مرکز داده «با تولید برق در محل، بدون افزایش هزینههای برق برای خانوادههای تگزاسی» تأمین انرژی خواهد شد. این در حالی است که مراکز داده به دلایل مختلف از جمله تأثیر بر افزایش هزینههای برق، با مخالفتهای سیاسی فزایندهای روبرو هستند.
اما نکته نگرانکنندهتر، تضاد آشکار این اقدام با تعهدات زیستمحیطی آمازون است. این شرکت که از بنیانگذاران «پیمان اقلیم» (Climate Pledge) بوده و متعهد شده بود تا سال ۲۰۴۰ انتشار کربن خود را به صفر برساند، در سال گذشته شاهد افزایش ۱۶ درصدی انتشار گازهای گلخانهای خود بود. سخنگوی آمازون در توجیه این تناقض گفته است: «دنیا امروز با زمان امضای پیمان اقلیم تفاوت دارد» اما همچنان ادعا میکند که «تعهد ما تغییر نکرده است».
این تنها آمازون نیست که به سمت نیروگاههای گازی میرود؛ مایکروسافت، گوگل و دیگر غولهای فناوری نیز برای پشتیبانی از مراکز داده پرمصرف خود، سرمایهگذاریهای کلانی در نیروگاههای سوخت فسیلی انجام دادهاند. تقاضای بیسابقه برای هوش مصنوعی، اهداف زیستمحیطی را به حاشیه رانده است.
برای ایران، این خبر زنگ خطری جدی است. ایران نیز با برنامهریزی برای توسعه مراکز داده و اقتصاد دیجیتال، با چالش تأمین انرژی پایدار روبروست. وابستگی به سوختهای فسیلی و شبکه برق ناپایدار، در کنار بحرانهای زیستمحیطی مانند آلودگی هوا و خشکسالی، هرگونه توسعه پرمصرف زیرساخت دیجیتال را با اما و اگرهای جدی مواجه میکند. آیا ایران میتواند از تجربه آمازون درس بگیرد و مسیر سبزتری را برای مراکز داده خود انتخاب کند؟ یا اینکه در دام توسعه ناپایدار گرفتار خواهد شد؟
آنچه در تگزاس میگذرد، تنها یک پروژه محلی نیست؛ بلکه نمادی از چالش جهانی عصر دیجیتال است: فناوری پیشرفته در برابر آینده زمین.