پیشنهاد جسورانه OpenAI: واگذاری ۵ درصد سهام به صندوق ثروت ملی آمریکا

شرکت OpenAI، خالق ChatGPT، بار دیگر با پیشنهادی جنجالی در مرکز توجه قرار گرفته است. بر اساس گزارش فایننشال تایمز که از طریق TechCrunch منتشر شد، سم آلتمن پیشنهاد کرده است این شرکت ۵ درصد از سهام خود را به یک صندوق ثروت ملی (Sovereign Wealth Fund) در ایالات متحده واگذار کند. این پیشنهاد که هنوز در مراحل اولیه است، می‌تواند نقطه عطفی در نحوه تعامل غول‌های فناوری با دولتمردان باشد.

جزئیات این پیشنهاد نشان می‌دهد که هدف، ایجاد رابطه‌ای پایدار با دولت و کاهش فشارهای سیاسی احتمالی است. طبق این گزارش، سایر شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز تشویق خواهند شد تا سهامی مشابه واگذار کنند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ماه گذشته تأیید کرده بود که درباره مفاهیمی مشابه گفت‌وگو شده است، جایی که «عموم مردم آمریکا اساساً به شریک این شرکت‌ها تبدیل می‌شوند».

این نخستین باری نیست که OpenAI از ایده صندوق ثروت عمومی برای هوش مصنوعی حمایت می‌کند. این شرکت در ماه آوریل مقاله‌ای سیاستی با عنوان «سیاست صنعتی برای عصر هوش» منتشر کرد که در آن طرحی برای صندوقی عمومی ارائه داد که می‌تواند مستقیماً در آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی و شرکت‌هایی که فناوری‌هایشان را به کار می‌گیرند سرمایه‌گذاری کند. در این سند آمده است: «بازدهی این صندوق می‌تواند مستقیماً بین شهروندان توزیع شود و به افراد بیشتری امکان مشارکت در مزایای رشد مبتنی بر هوش مصنوعی را بدهد، فارغ از ثروت اولیه یا دسترسی آنها به سرمایه».

اما ایده آلتمن تنها نسخه موجود نیست. برنی سندرز، سناتور ایالت ورمونت، در ماه ژوئن طرحی جسورانه‌تر ارائه کرد که مالیات ۵۰ درصدی بر سهام شرکت‌های هوش مصنوعی وضع می‌کند و سهام جمع‌آوری‌شده را به یک صندوق ثروت ملی واریز می‌کند. این طرح که «قانون صندوق ثروت ملی هوش مصنوعی آمریکا» نام دارد، شرکت‌های «سیستم‌محور» از جمله گوگل و اسپیس‌ایکس را هدف قرار می‌دهد، اما به آنها اجازه می‌دهد با جداسازی بخش‌های غیرمرتبط با هوش مصنوعی از مالیات معاف شوند.

این بحث‌ها اگرچه ظاهراً به سیاست داخلی آمریکا مربوط می‌شود، اما می‌تواند پیامدهای جهانی داشته باشد. ایران نیز دارای صندوق توسعه ملی است که از درآمدهای نفتی تغذیه می‌شود، اما آیا روزی شاهد صندوقی مبتنی بر سهام شرکت‌های فناوری خواهیم بود؟ تجربه جهانی نشان می‌دهد که دولتها به‌دنبال راه‌هایی برای سهیم‌سازی شهروندان در ثروت حاصل از انقلاب دیجیتال هستند و این روند می‌تواند الگویی برای کشورهای در حال توسعه نیز باشد.

در نهایت، پیشنهاد OpenAI هرچند بلندپروازانه است، اما با موانع قانونی بزرگی روبروست. هرگونه اقدام رسمی نیازمند تأیید کنگره آمریکا خواهد بود و در فضای سیاسی قطبی‌شده امروز، تحقق آن دشوار به نظر می‌رسد. با این حال، نفس این گفت‌وگوها نشان می‌دهد که مسیر توزیع ثروت در عصر هوش مصنوعی به یکی از موضوعات کلیدی سیاست‌گذاری در جهان تبدیل شده است.