IBM شوکه کرد؛ هوش مصنوعی موقتاً مینفریم را زمینگیر کرد

پس از افت شدید سهام IBM در هفته گذشته، این شرکت بالاخره گزارش مالی رسمی خود را منتشر کرد و زنگ خطر را برای علاقهمندان به فناوری‌های سازمانی به صدا درآورد. بر اساس گزارش تککرانچ (TechCrunch)، غول ۱۱۵ ساله دنیای فناوری درآمد ۱۷.۲ میلیارد دلاری را ثبت کرد، اما این رقم فاصله زیادی با انتظارات وال‌استریت داشت.

ماجرا از جایی شروع شد که آرویند کریشنا (Arvind Krishna)، مدیرعامل IBM، به شکل بی‌سابقه‌ای پیش از انتشار رسمی گزارش، نامه‌ای به سرمایه‌گذاران نوشت و هشدار داد که نتایج «بدتر از انتظارات ما» خواهد بود. این کار باعث شد سهام شرکت در یک روز ۲۵ درصد سقوط کند، بزرگ‌ترین افت یک‌روزه در تاریخ IBM. نکته عجیب اینجا بود که تا پیش از این، سهام IBM تحت رهبری کریشنا عملکرد خوبی داشت و از موج رونق هوش مصنوعی در مراکز داده سود می‌برد.

اما مقصر اصلی این فاجعه چه بود؟ مینفریم (Mainframe)، همان سیستم‌های بزرگ و گران‌قیمتی که دهه‌ها ستون فقرات پردازش داده در سازمان‌های بزرگ بوده‌اند. فروش سخت‌افزار مینفریم IBM در این سه ماه ۴۲ درصد کاهش یافت. این یک زنجیره درآمدی را مختل کرد، چراکه به گفته جیم کاوانا (Jim Kavanaugh)، مدیر مالی IBM، به ازای هر دلار فروش سخت‌افزار مینفریم، ۳ دلار درآمد از نرم‌افزار نصیب شرکت می‌شود.

اما چرا مشتریان ناگهان از خرید مینفریم صرف‌نظر کردند؟ طبق توضیحات مدیران IBM، «ده‌ها» مشتری که برای خرید مینفریم جدید برنامه‌ریزی کرده بودند، بودجه خود را به جای دیگری بردند. آن‌ها به جای ارتقای مینفریم، سراغ خرید سخت‌افزارهای مرتبط با هوش مصنوعی و دیتاسنتر رفتند. دلیل این تغییر مسیر، افزایش نجومی قیمت تجهیزات دیتاسنتر و رایانه‌های شخصی بود که بین ۱۵ تا ۳۰ درصد رشد کرده است. کریشنا می‌گوید وقتی مشتریان با این افزایش هزینه‌ها روبرو شدند، تصمیم گرفتند بودجه را به حوزه‌هایی منتقل کنند که آن «افزایش قیمت شدید» را دارد.

این دقیقاً همان دو لبه‌ای است که رونق هوش مصنوعی برای IBM به همراه داشت: از یک سو تقاضا برای سیستم‌های هوش مصنوعی را بالا برد، و از سوی دیگر بودجه‌ای که باید صرف مینفریم می‌شد را بلعید. شرکت‌هایی مانند Dell و HP نیز پیشتر هشدار داده بودند که افزایش هزینه قطعات (مانند حافظه) ناشی از رونق هوش مصنوعی، آن‌ها را مجبور به بالا بردن قیمت‌ها کرده است. حتی اپل هم اشارات مشابهی داشت.

با این حال، IBM اصرار دارد که این فقط یک توقف موقتی است. کریشنا و تیمش قول می‌دهند که مشتریان دوباره بازخواهند گشت و مینفریم‌های جدید را خواهند خرید، همراه با قراردادهای نرم‌افزاری پرسود. او حتی گفت که برخی از آن‌ها همین حالا هم در این سه ماهه خرید کرده‌اند. او تأکید کرد: «ما هیچ نشانه‌ای از مهاجرت مشتریان از مینفریم نمی‌بینیم.»

آیا این بار هوش مصنوعی آخرین میخ بر تابوت مینفریم خواهد بود؟ پیش‌بینی مرگ مینفریم دهه‌هاست که نقل محافل فناوری است، اما این سیستم‌ها هر بار جان سالم به در برده‌اند. شاید این بار هم، حتی هوش مصنوعی نتواند مینفریم را بکشد.

برای خوانندگان ایرانی، این رویداد نشان می‌دهد که چگونه موج هوش مصنوعی می‌تواند اولویت‌های بودجه‌ای سازمان‌ها را حتی در بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان دگرگون کند. در شرایطی که شرکت‌های ایرانی نیز به تدریج به سمت پذیرش هوش مصنوعی حرکت می‌کنند، شاید این یک درس مهم باشد که تخصیص منابع باید با نگاهی به چشم‌انداز بلندمدت انجام شود.