درخواست فوری از کاخ سفید: مدل‌های باز هوش مصنوعی را قربانی رقابت با چین نکنید

در حالی که واشنگتن به دنبال واکنش به پیشرفت‌های هوش مصنوعی چین و اتهامات سرقت مالکیت فکری است، جمعی از بزرگترین شرکت‌های فعال در این حوزه با ارسال نامه‌ای سرگشاده به سیاست‌گذاران آمریکایی هشدار داده‌اند که اعمال محدودیت‌های گسترده بر مدل‌های متن‌باز (open-weight) نه تنها بی‌فایده، بلکه به ضرر نوآوری جهانی خواهد بود.

بر اساس گزارش TechCrunch، در این نامه که به امضای شرکت‌هایی مانند انویدیا (Nvidia)، متا (Meta)، مایکروسافت (Microsoft)، میسترال (Mistral) و هاگینگ فیس (Hugging Face) رسیده، از دولت خواسته شده است از هرگونه ممنوعیت کلی مدل‌های چینی یا محدود کردن تکنیک‌های رایج مانند تقطیر (distillation) خودداری کند. این در حالی است که کاخ سفید اخیراً آزمایشگاه Moonshot AI چین را متهم کرده که با تقطیر مدل Fable شرکت آنتروپیک (Anthropic)، مدل قدرتمند Kimi K3 را ساخته است.

در بخشی از نامه آمده است: «سیاست‌گذاران باید مراقب باشند که تکنیک‌های مشروع توسعه مدل را با سوءاستفاده اشتباه نگیرند. تقطیر یکی از روش‌های پرکاربرد برای بهبود، ارزیابی و اعتبارسنجی مدل‌هاست و ریشه در سنت دیرینه یادگیری از فناوری‌های موجود دارد. نگرانی‌ها در مورد استخراج غیرقانونی ارزش از مدل‌های بسته را باید از طریق چارچوب‌های قانونی هدفمند حل کرد، نه محدودیت‌های فراگیر.»

امجد مسعد، مدیرعامل Replit (از امضاکنندگان نامه) به TechCrunch گفت: «ممنوعیت مدل‌های باز چینی عملاً معادل ممنوعیت کلی مدل‌های باز است.» او اشاره کرد که مدل جدید آزمایشگاه Thinking Machines با کمک مدل Kimi 2.5 چین آموزش دیده و این نشان می‌دهد اکوسیستم هوش مصنوعی جهانی به هم وابسته است.

نامه همچنین به مزایای امنیتی مدل‌های باز پرداخته و استدلال می‌کند که در دنیایی که مهاجمان سایبری از هوش مصنوعی پیشرفته استفاده می‌کنند، مدافعان نیز برای شناسایی و مقابله با تهدیدها به مدل‌هایی با توان مشابه نیاز دارند. نمونه‌ای گویا: هفته گذشته هاگینگ فیس اعلام کرد که برای دفاع از خود در برابر یک حمله سایبری، مجبور شد از مدل متن‌باز GLM 5.2 شرکت چینی Z.ai استفاده کند، زیرا مدل‌های تجاری بسته به دلیل محدودیت‌های داخلی، از اجرای دستورات دفاعی خودداری می‌کردند.

این نامه شکاف عمیقی را در صنعت هوش مصنوعی آشکار می‌کند. شرکت‌هایی مانند OpenAI، آنتروپیک، گوگل دیپ‌مایند و اسپیس‌ایکس که مدل‌های بسته ارائه می‌دهند، در میان امضاکنندگان دیده نمی‌شوند. به نظر می‌رسد این شرکت‌ها که کسب‌وکارشان با گسترش مدل‌های باز و ارزان تهدید می‌شود، ترجیح می‌دهند دولت واکنش سخت‌گیرانه‌تری نشان دهد. در مقابل، غول‌های سخت‌افزاری و ابری مانند انویدیا و مایکروسافت از commoditized شدن مدل‌ها سود می‌برند، زیرا هرچه مدل‌ها فراوان‌تر و قابل تعویض‌تر شوند، تقاضا برای GPU و خدمات ابری افزایش می‌یابد.

برای کاربران و توسعه‌دهندگان ایرانی که به دلیل تحریم‌ها دسترسی محدودی به سرویس‌های ابری و مدل‌های بسته دارند، هرگونه محدودیت جدید بر مدل‌های باز می‌تواند ضربه‌ای جبران‌ناپذیر باشد. مدل‌های متن‌باز در حال حاضر یکی از معدود راه‌های دسترسی به هوش مصنوعی پیشرفته بدون واسطه هستند و ایران نیز مانند بسیاری از کشورها برای پیشبرد پژوهش‌ها و کسب‌وکارهای بومی به این فناوری وابسته است. سیاست‌های انحصارطلبانه آمریکا نه تنها رقابت را محدود می‌کند، بلکه می‌تواند انگیزه‌ای برای مهاجرت استعدادها و انتقال نوآوری به خارج از این کشور شود.

در پایان نامه، از سیاست‌گذاران خواسته شده است به جای ممنوعیت‌های زودهنگام، دسترسی محققان و استارت‌آپ‌ها به منابع محاسباتی را گسترش دهند، در زیرساخت‌های اشتراکی مانند دیتاست‌ها و ابزارهای ارزیابی سرمایه‌گذاری کنند و «با پرهیز از محدودیت‌های نابهنگام بر مدل‌های باز، از تکثر در مرزهای دانش محافظت کنند.» آیا واشنگتن به این هشدارها گوش خواهد داد یا منافع کوتاه‌مدت سیاسی را به سلامت اکوسیستم جهانی ترجیح می‌دهد؟