نولان: هوش مصنوعی یک اسب تروای شفاف است

کریستوفر نولان، کارگردان برجسته و برنده اسکار که این روزها با فیلم جدیدش «ادیسه» (The Odyssey) بر پرده سینماها می‌درخشد، در گفت‌وگویی تازه، هوش مصنوعی را به اسب تروایی تشبیه کرده که شفافیت آن خطرش را پنهان نمی‌کند. به گزارش TechCrunch، نولان در پاسخ به پرسشی درباره نقش اسب تروا در فیلمش و ارتباط آن با فناوری‌های نوین، با خنده گفت: «به نظرم هوش مصنوعی (AI) یک اسب ترواست که همه می‌دانند یونانی‌ها داخلش هستند.» او سپس این فناوری را «اسبی شفاف و شیشه‌ای» توصیف کرد که با وجود آشکار بودن تهدیدهایش، همچنان به زندگی ما وارد می‌شود.

نولان که به شکاکیت در برابر فناوری شهرت دارد، از واکنش عمومی به هوش مصنوعی ابراز شگفتی کرد و آن را «بسیار تشویق‌کننده» خواند. او با اشاره به سرعت بالای پیشرفت این فناوری، گفت: «تا به حال فناوری‌ای ندیده‌ام که اینقدر سریع پیشرفت کند و همزمان اینقدر از سوی عموم طرد شود. بدبینی نسبت به آن، به‌خصوص در میان جوانان، فوق‌العاده شدید است.» نمونه بارز این بدبینی، اصطلاح «AI slop» (محتوای بی‌کیفیت هوش مصنوعی) است که از سوی کاربران جوان برای محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی به کار می‌رود و نشان می‌دهد این نسل با تردید به خروجی‌های این فناوری نگاه می‌کند.

این کارگردان بریتانیایی که هم‌اکنون ریاست انجمن کارگردانان آمریکا (DGA) را بر عهده دارد، در جریان اعتصابات اخیر نویسندگان و بازیگران هالیوود در سال ۲۰۲۳ نیز از حامیان اصلی وضع قوانین محدودکننده برای هوش مصنوعی مولد بود. او معتقد است شکاکیت عمومی، «واکنشی بسیار سالم» است: «فناوری همیشه هدایای بزرگی به ما می‌دهد، اما باید با تردید به آن نگریست. همینطور باید به انگیزه‌های کسانی که این فناوری را عرضه می‌کنند نیز با دیده تردید نگاه کرد. تنها در این صورت است که می‌توانیم بهترین بهره را ببریم، نه با ایمانی کورکورانه به اینکه همه‌چیز خوب پیش خواهد رفت.»

نولان خود در عرصه فناوری فیلم‌سازی، رویکردی دوگانه دارد. او که «ادیسه» را به‌طور کامل با دوربین و فیلم Imax برداشت کرده، در برابر دیجیتالی شدن سینما مقاومت کرده و بارها از حس وفاداری تصویر آنالوگ به چشم انسان دفاع کرده است. با این حال، او خود را «فناوری-شکاک» (techno-skeptic) می‌نامد، نه «فناوری-هراس» (technophobe). به گفته او، مشکل آنجاست که فناوری‌های جدید اغلب به قیمت کنار گذاشتن کامل روش‌های قدیمی و کارآمد عرضه می‌شوند: «در صنعت خودمان شاهد بودم که چطور بچه را همراه با آب لگن دور انداختند. نزدیک بود فیلم را برای همیشه از دست بدهیم!»

این اظهارات در حالی منتشر می‌شود که کاربران ایرانی نیز روزبه‌روز با ابزارهای هوش مصنوعی بیشتر سر و کار دارند؛ از تولید محتوا با چت‌بات‌ها گرفته تا ساخت تصاویر و ویدیوهای هوش مصنوعی. هشدار نولان می‌تواند زنگ بیدارباشی باشد برای کاربرانی که بدون نگاه انتقادی، داده‌ها و حریم خصوصی خود را در اختیار غول‌های فناوری قرار می‌دهند. در ایران نیز با افزایش دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی مولد، نیاز به سواد انتقادی و آگاهی از ریسک‌های پنهان این فناوری—همان یونانیان درون اسب تروا—بیش از پیش احساس می‌شود. همانطور که نولان می‌گوید، شاید بهتر باشد به‌جای پذیرش کورکورانه، با چشمانی باز به استقبال این «هدیه» برویم.