ناندان نیلکانی از Fundamentum کناره‌گیری کرد؛ صندوق سوم ۲۰۰ میلیون دلاری راه‌اندازی می‌شود

چرا این خبر مهم است؟

در دنیای فناوری، نام ناندان نیلکانی با تحول دیجیتال هند گره خورده است. او که از بنیان‌گذاران غول خدمات فناوری اطلاعات Infosys بود، سپس معماری زیست‌سنجی Aadhaar و شبکه پرداخت UPI را رهبری کرد که هرکدام زندگی صدها میلیون هندی را متحول کردند. حالا خبر می‌رسد که نیلکانی از نقش شرکای عمومی (General Partner) در صندوق سرمایه‌گذاری Fundamentum Partnership کناره‌گیری کرده است؛ صندوقی که نزدیک به یک دهه پیش با همراهی Sanjeev Aggarwal پایه‌گذاری کرد. این تصمیم هم‌زمان با راه‌اندازی صندوق سوم این شرکت با سرمایه هدف ۲۰۰ میلیون دلار اعلام شده و نشان می‌دهد که نیلکانی همچنان به‌عنوان سرمایه‌گذار لنگر (Anchor Investor) و مشاور، نفوذ خود را حفظ خواهد کرد.

نیلکانی: از زیرساخت ملی تا سرمایه‌گذاری خطرپذیر

نیلکانی ۷۱ ساله یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های فناوری در جهان است. او پس از Infosys، نقش محوری در طراحی سیستم هویت‌سنجی Aadhaar ایفا کرد و سپس به یکی از مدافعان اصلی زیرساخت‌های عمومی دیجیتال (Digital Public Infrastructure) در هند تبدیل شد. پروژه‌هایی مانند UPI (سامانه پرداخت لحظه‌ای که امروز بیش از ۳۰۰ میلیون کاربر فعال دارد) و شبکه باز تجارت دیجیتال (ONDC) برای رقابت‌پذیرتر کردن بازار تجارت الکترونیک، از جمله دستاوردهای او هستند. تأسیس Fundamentum در سال ۲۰۱۷، ورود او به دنیای سرمایه‌گذاری خطرپذیر را رقم زد و حالا این صندوق در مراحل رشد (سری B و بعد از آن) روی استارتاپ‌های فناوری مصرف‌کننده، فین‌تک و هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری می‌کند.

صندوق سوم Fundamentum: تمرکز بر هوش مصنوعی و فین‌تک

جزئیات جدید از گزارش TechCrunch نشان می‌دهد که صندوق سوم Fundamentum قصد دارد بین ۸ تا ۱۰ استارتاپ در مراحل اولیه را پشتیبانی کند و به هرکدام چکی در حدود ۱۰۰ کرور روپیه (معادل تقریبی ۱۰.۵ میلیون دلار) اختصاص دهد. نکته جالب توجه، تأکید بر «کاربردهای هوش مصنوعی» است: Aggarwal می‌گوید بزرگ‌ترین فرصت هند در هوش مصنوعی، ساخت اپلیکیشن‌هایی است که بر پایه مدل‌های جهانی موجود (مانند مدل‌های OpenAI یا گوگل) ساخته می‌شوند، به‌ویژه در حوزه خدمات مالی، تولید محتوا و اپلیکیشن‌های بومی‌سازی‌شده (Vernacular). این یعنی برخلاف آمریکا و چین که میلیاردها دلار صرف ساخت مدل‌های بنیادین هوش مصنوعی می‌شود، هند تمرکز خود را روی لایه کاربردی گذاشته و از زیرساخت‌های موجود استفاده می‌کند.

سرمایه داخلی؛ بلوغ اکوسیستم هندی

یکی از نکات برجسته این رویداد، تغییر چشم‌انداز سرمایه‌گذاری خطرپذیر در هند است. Aggarwal می‌گوید انتظار دارد نیمی از سرمایه صندوق سوم از سرمایه‌گذاران بین‌المللی و نیمی دیگر از نهادها، دفاتر خانوادگی و شرکای داخلی تأمین شود. این یک جهش بزرگ نسبت به دهه گذشته است؛ زمانی که او Helion Venture Partners را راه انداخت، تقریباً هیچ سرمایه داخلی وجود نداشت و تمام پول از آمریکا می‌آمد. انعکاس این روند برای ایران نیز الهام‌بخش است: در سال‌های اخیر، صندوق‌های خطرپذیر داخلی نقش پررنگ‌تری در تأمین مالی استارتاپ‌ها ایفا کرده‌اند و این تغییر می‌تواند پایداری اکوسیستم را افزایش دهد.

تأثیر بر استارتاپ‌های ایرانی

گرچه Fundamentum مستقیماً در ایران فعالیت نمی‌کند، اما مسیر حرکت آن برای فعالان فناوری ایران درس‌آموز است. اولویت‌دهی به هوش مصنوعی کاربردی و فین‌تک با روندهای داخلی هم‌خوانی دارد؛ بسیاری از استارتاپ‌های ایرانی نیز به‌دنبال ساخت سرویس‌هایی مبتنی بر مدل‌های بزرگ زبانی (Large Language Models) هستند. همچنین، حضور یک چهره بانفوذ مانند نیلکانی در نقش سرمایه‌گذار لنگر، نشان می‌دهد که اعتماد به صندوق‌های بومی و تخصصی‌تر می‌تواند جریان سرمایه را به سمت نیازهای واقعی بازار هدایت کند.

نیلکانی شاید از مدیریت روزمره صندوق فاصله گرفته باشد، اما این پایان کار نیست. به‌گفته Aggarwal، او همچنان از مشاوره و راهنمایی استارتاپ‌ها لذت می‌برد و «بخشی جدایی‌ناپذیر از شرکت» باقی خواهد ماند. تجربه او در مقیاس‌پذیر کردن فناوری‌های ملی، برای هر استارتاپی که به فکر رشد فرامرزی باشد، گنجینه‌ای ارزشمند است.