چرا شرکت‌ها از اجاره هوش مصنوعی دست می‌کشند؟

در دنیای هوش مصنوعی، روندی تازه در حال شکل‌گیری است: شرکت‌ها به جای پرداخت هزینه‌های سنگین برای استفاده از APIهای مدل‌های اختصاصی، به سراغ مدل‌های منبع‌باز (Open Source) می‌روند. این تحول که از زبان کلِم دلانژ، مدیرعامل Hugging Face، در پادکست Equity وبسایت TechCrunch مطرح شده، ابعاد تازه‌ای از رقابت میان مدل‌های باز و بسته را روشن می‌کند.

هزینه‌های پنهان APIهای هوش مصنوعی

بسیاری از شرکت‌ها کار خود را با مدل‌های پیشرفته‌ای مانند GPT-4 از OpenAI یا Claude از Anthropic آغاز می‌کنند. اما با رشد کسب‌وکار و افزایش تعداد درخواست‌ها، هزینه‌ها به شدت بالا می‌رود. دلانژ در این مصاحبه می‌گوید: «داستان تکراری است؛ شرکت‌ها از APIهای پیشرو شروع می‌کنند، ولی وقتی مقیاس کار بالا می‌رود، هزینه‌ها آن‌ها را به سمت مدل‌های منبع‌باز هل می‌دهند.» این مدل‌ها رایگان هستند و می‌توان آن‌ها را بر روی سرورهای خود اجرا کرد، در نتیجه وابستگی به شرکت‌های بزرگ کاهش می‌یابد.

کنترل انحصاری یا دموکراسی هوش مصنوعی؟

یکی از نگرانی‌های اصلی دلانژ، تسلط چند شرکت بزرگ بر کل صنعت هوش مصنوعی است. او هشدار می‌دهد که اگر مدل‌های بسته به استاندارد تبدیل شوند، امکان نوآوری و دسترسی عادلانه محدود می‌شود. نمونه‌ی آن توقف انتشار مدل Fable توسط Anthropic است که بحث‌های زیادی برانگیخت. در نقطه مقابل، Hugging Face به پلتفرمی شبیه به GitHub برای هوش مصنوعی تبدیل شده است که در آن توسعه‌دهندگان می‌توانند مدل‌ها و دیتاست‌ها را به اشتراک بگذارند و تقریباً نیمی از شرکت‌های فورچن ۵۰۰ از آن استفاده می‌کنند.

برای کاربران ایرانی چه معنایی دارد؟

این روند فرصتی طلایی برای جامعه فناوری ایران است. با گسترش مدل‌های منبع‌باز، استارتاپ‌ها و شرکت‌های داخلی می‌توانند بدون نیاز به پرداخت ارزی یا دسترسی به APIهای تحریم‌شده، فناوری‌های پیشرفته را به کار بگیرند. همچنین، امکان بومی‌سازی و بهبود این مدل‌ها بر اساس نیازهای محلی وجود دارد. از سوی دیگر، نگرانی از انحصار جهانی نشان می‌دهد که حمایت از پروژه‌های باز یک ضرورت استراتژیک است.

پایان

آینده هوش مصنوعی به سرعت در حال تغییر است و انتخاب بین مدل‌های باز و بسته تعیین‌کننده خواهد بود. همان‌طور که دلانژ تأکید دارد، ما هنوز در مراحل ابتدایی هستیم و تصمیم‌های امروز بر دهه‌های آینده اثر خواهند گذاشت.