پدر پروتکل اینترنت به دنبال صدور شناسنامه برای عاملهای هوش مصنوعی
وینت سرف، یکی از معماران اینترنت، استانداردی جدید برای شناسایی عاملهای هوش مصنوعی در فضای باز اینترنت ارائه میکند تا اعتماد و پاسخگویی در عصر تعامل خودکار نرمافزارها را تضمین کند.
وینت سرف در اندیشهی انتشار عاملهای هوش مصنوعی در اینترنت باز
وینت سرف، یکی از پدران پروتکل TCP/IP که زیربنای اینترنت امروز است، حالا پس از بیست سال فعالیت در گوگل، به سراغ چالش جدیدی رفته است: او میخواهد راهی برای شناسایی و تأیید هویت عاملهای هوش مصنوعی در اینترنت باز ابداع کند تا این نرمافزارها بتوانند با حفظ اعتماد و پاسخگویی، بدون واسطه با یکدیگر تعامل کنند.
سرف بهعنوان مشاور به سازمان Innovation Labs پیوسته است. این سازمان، زیرمجموعهای از شرکت Identity Digital است که در زمینهی ثبت دامنههای اینترنتی فعالیت میکند. Innovation Labs معماری بازی را برای شناسایی عاملهای هوش مصنوعی بر اساس دامنههای اینترنتی طراحی کرده و استانداردی به نام DNSid را پیشنهاد داده است.
ایدهی اصلی این است که هر عامل هوش مصنوعی یک شناسهی رمزنگاریشده دریافت کند که به یک دامنهی اینترنتی واقعی متصل باشد. این کار نهتنها هویت عامل را اثبات میکند، بلکه امکان ردیابی و پاسخگویی در صورت بروز خطا یا سوءاستفاده را فراهم میآورد. سرف میگوید: «مسئلهی اصلی این است که عاملها چه اختیاراتی دارند، این اختیارات از کجا آمده، چه کسی مسئول رفتار آنهاست و چرا باید به آنها اعتماد کنیم.»
امروزه بیشتر عاملهای هوش مصنوعی در بسترهای بستهی شرکتی کار میکنند، اما کسبوکارها خواهان استقلال بیشتر و تعامل مستقیم میان عاملها در فضای اینترنت هستند. نبود یک استاندارد مشترک برای شناسایی، مانعی جدی در این مسیر بوده است. اگرچه راهحلهای متفاوتی در حال ظهور است، Innovation Labs میگوید پیشنهادش به دلیل بیطرفی و عدم مالکیت اطلاعات ثبتشده، شانس پذیرش بیشتری دارد. مدیرعامل موقت این سازمان تأکید دارد: «شرکتهای بزرگ فناوری تمایلی به استفاده از استانداردهای اختصاصی رقبا ندارند.»
سرف که خود شاهد تولد و گسترش اینترنت بوده، معتقد است موفقیت نهایی این استانداردها به فشار کاربران و نیاز بازار بستگی دارد، درست شبیه آنچه برای TCP/IP رخ داد. او میگوید: «اگر یک استاندارد نتواند بین فناوریهای مختلف پیوند برقرار کند، کاربران آن را کنار خواهند گذاشت.»
برای کاربران ایرانی، این تحول میتواند پیامدهایی دوگانه داشته باشد. از یک سو، اگر استانداردهای باز جهانی پذیرفته شوند، ابزارهای هوش مصنوعی داخلی نیز میتوانند با رعایت آنها به زیستبوم جهانی متصل شوند و اعتماد کاربران بینالمللی را جلب کنند. از سوی دیگر، نبود سازوکارهای شفاف میتواند به بیاعتمادی و تحریمهای تکنولوژیک دامن بزند. مشارکت متخصصان ایرانی در مباحث استانداردسازی میتواند به حفظ منافع کشور در این مسیر کمک کند.
سرف در نهایت تأکید میکند که ظهور عاملهای خودکار در اینترنت «اجتنابناپذیر» نیست، اما انسانها ذاتاً راحتطلباند و اگر ببینند یک عامل میتواند کارها را سادهتر کند، به سمت آن خواهند رفت. شاید برای اینترنت آینده، داشتن یک «شناسنامهی دیجیتال» برای هر عامل هوش مصنوعی به هنجاری ضروری تبدیل شود.