عشق سرمایهگذاران به هوش مصنوعی؛ فقط به شرط میزبانی ابری
گزارش مالی درخشان آمازون نشان میدهد سرمایهگذاران فقط به شرکتهایی اعتماد دارند که در کنار هزینههای عظیم زیرساخت هوش مصنوعی، درآمد ابری قابل توجهی هم داشته باشند. این روند میتواند آینده سرمایهگذاری در فناوری را شکل دهد.
رشد درآمد ابری و هزینههای سرسامآور
شرکت آمازون در گزارش مالی سهماهه دوم خود، فروش خالص ۲۰ درصدی و رشد ۳۷ درصدی درآمد ابری AWS را ثبت کرد که باعث جهش ۱۰ درصدی سهام این شرکت در معاملات پس از بسته شدن بازار شد. نکته جالب توجه این است که آمازون نه تنها هزینههای سنگین خود در مراکز داده را کاهش نداده، بلکه پیشبینی هزینههای سرمایهای (capex) خود برای سال ۲۰۲۶ را از ۲۰۰ میلیارد دلار به ۲۲۰ میلیارد دلار افزایش داده است. در سال مالی منتهی به ۳۰ ژوئن، این شرکت ۱۷۳ میلیارد دلار برای داراییها و تجهیزات (شامل پردازندههای گرافیکی، توربینهای گاز طبیعی و زمین) هزینه کرده که نسبت به ۱۰۷.۶۵ میلیارد دلار سال قبل افزایش چشمگیری داشته است.
این هزینهها در حالی انجام میشود که ذخایر نقدی آمازون ۷.۶ میلیارد دلار کاهش یافته و برای اولین بار در سال جاری، جریان نقدی آزاد منفی را تجربه کرده است. با این حال، سرمایهگذاران نه تنها نگران نیستند، بلکه از این روند استقبال میکنند. دلیل اصلی آن، رشد درآمد AWS است که نشان میدهد تقاضا همگام با عرضه در حال افزایش است و فاصله زمانی چندساله بین ساخت مرکز داده و فروش ظرفیت آن را توجیه میکند.
مقایسه با دیگر غولهای فناوری
این الگو در میان دیگر شرکتهای بزرگ فناوری نیز دیده میشود. مایکروسافت و گوگل هم پس از گزارش درآمد ابری قوی، با جهش سهام مواجه شدند. در مقابل، متا (فیسبوک سابق) که هزینههای سرمایهای بالایی در هوش مصنوعی دارد اما منبع درآمدی شفافی از آن ارائه نمیدهد، با کاهش ۸ درصدی سهام پس از گزارش مالی خود روبهرو شد. به نظر میرسد سرمایهگذاران تنها به شرکتهایی اعتماد دارند که بتوانند هزینههای هنگفت هوش مصنوعی را با درآمد ابری جبران کنند.
آمازون همچنین سرمایهگذاریهای بلندمدتی روی تراشههای اختصاصی مانند Trainium (واحد پردازش تنسور) و پردازندههای Arm-based Graviton انجام داده که در ارقام هزینههای سرمایهای دیده نمیشوند، اما میتوانند سودآوری کسبوکار ابری را در آینده بهبود بخشند. اندی جسی، مدیرعامل آمازون، در جلسه درآمدی گفت: «کسبوکار هوش مصنوعی همان مسیر سودآوری را طی خواهد کرد که قبلاً در کسبوکار اصلی شاهد بودیم. AWS و سرویس Bedrock میتوانند بدون داشتن مدل پیشرو خودشان هم بسیار موفق باشند، چون هیچ مدل یکتایی بر همه حکومت نخواهد کرد.»
پرسش بزرگ: آیا تقاضا پایدار است؟
اما پشت این خوشبینی، پرسشی اساسی وجود دارد که دیوید کان (David Cahn) آن را «پرسش ۳ تریلیون دلاری» مینامد: آیا تقاضای واقعی برای هوش مصنوعی به اندازهای هست که این همه هزینه زیرساختی را توجیه کند؟ درآمد ابری آمازون در واقع همان هزینههای هوش مصنوعی شرکتهایی مانند آنتروپیک است. اگر این هزینهها برای آزمایشگاههای بزرگ هوش مصنوعی و مشتریانشان پایدار نباشد، درآمد میزبانهای ابری نیز متزلزل خواهد شد. به بیان دیگر، میزبانهای ابری چند قدم از مشکل تقاضا فاصله دارند، اما از آن مصون نیستند.
درسهایی برای ایران
برای فعالان فناوری در ایران، این تحولات درسهای مهمی دارد. نخست اینکه اقتصاد جهانی هوش مصنوعی هنوز شکننده است و سرمایهگذاریها عمدتاً به سمت زیرساختهای ابری میرود. ایران با محدودیت دسترسی به سرویسهای ابری بینالمللی، نیازمند توسعه زیرساختهای داخلی است، اما باید مراقب باشد که در دام «حباب هزینه» بدون «حباب درآمد» گرفتار نشود. دوم اینکه موفقیت در هوش مصنوعی تنها به مدلهای زبانی بزرگ محدود نیست و تراشههای اختصاصی و بهینهسازی هزینهها نقش حیاتی دارند. در نهایت، پایداری این موج فناوری به یافتن کاربردهای واقعی و ایجاد ارزش اقتصادی بستگی دارد، نه صرفاً افزایش ظرفیت پردازشی.