اولین خودروهای زمینی خودران آمریکایی در اوکراین وارد میدان شدند
بیش از ۱۰۰ خودروی خودران شرکت فورترا طی ۹ ماه گذشته در اوکراین عملیاتی شدهاند؛ تجربهای که درسهای حیاتی برای توسعه فناوریهای خودران در شرایط واقعی نبرد و لجستیک نظامی دارد.
شرکت آمریکایی Forterra بهتازگی اعلام کرده که بیش از ۱۰۰ دستگاه از خودروهای خودران زمینی (Autonomous Ground Vehicles) ساخت این شرکت، طی ۹ ماه گذشته در مناطق جنگی اوکراین به کار گرفته شدهاند. به گفته این شرکت، این بزرگترین استقرار خودروهای زمینی خودمختار در میدان نبرد توسط یک شرکت فناوری دفاعی آمریکایی است. این خبر که نخستین بار در TechCrunch منتشر شد، ابعاد تازهای از رقابت برای خودکارسازی لجستیک نظامی را آشکار میکند.
در بیش از دو سالی که از جنگ اوکراین میگذرد، پهپادهای هوایی سهم بزرگی در تغییر معادلات میدان داشتهاند؛ اما پویاییهای جدید نبرد، مانند «مناطق ممنوعه» که در آن کوچکترین تحرک با مرگ از آسمان همراه است، فرماندهان اوکراینی را به سمت خودروهای بدون سرنشین زمینی (UGVs) سوق داده است. اسکات سندرز، مدیر ارشد توسعه Forterra و افسر سابق تفنگداران دریایی آمریکا، میگوید: «تا زمانی که یک فناوری دفاعی وارد واقعیتهای میدان نبرد نشود، فقط حدس و گمان است.»
لنسر (Lancer)، خودروی خودران فورترا، بر پایه شاسیهای Polaris ساخته شده و با بهرهگیری از سوخت بنزین، تا ۷۵۰ کیلوگرم بار حمل میکند. این در حالی است که خودروهای بدون سرنشین بومی اوکراین عمدتاً برقی بوده و ظرفیت باری حدود ۲۵۰ کیلوگرم دارند. یک سرباز اوکراینی که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با TechCrunch میگوید: «این وسیله برای لجستیک و حفظ خطوط دفاعی ما فوقالعاده است. واقعاً به تعداد بیشتری از آن نیاز داریم.»
آمار عملکرد لنسرها از اکتبر گذشته تاکنون گویاست: بیش از ۴۰۰۰ کیلومتر مسافت، ۱,۱۰۰ مأموریت، جابهجایی ۳۵۲,۷۰۰ کیلوگرم بار و انجام ۵۲ مورد تخلیه مجروحان. با این حال، همه آنها سالم نماندهاند؛ برخی در گلولای عمیق گیر کرده و زیر آتش دشمن منهدم شدهاند.
درسهایی از خط مقدم
مهمترین آموزه برای فورترا و ارتش آمریکا این است که خودمختاری کامل هنوز به بلوغ نرسیده است. سرباز اوکراینی توضیح میدهد: «در حال حاضر، ما این خودروها را عمدتاً از راه دور کنترل میکنیم، چون هم ارزش تجهیزات بالاست و هم الگوریتمهای خودران نمیتوانند تهدیدهای دشمن را تشخیص دهند و واکنش مناسب نشان دهند.»
چالشهای دیگری نیز وجود دارد: اخلال در جنگ الکترونیک (Electronic Warfare) ، بهروزرسانی نرمافزار از دور، و مقاومسازی در برابر خرابیهای میدانی. جالب اینکه افزودن آنتن اینترنت ماهوارهای Starlink یکی از تغییراتی بود که ارزش عملیاتی خودروها را بسیار افزایش داد.
رقابت داغ برای خودروهای نظامی خودران
فورترا تنها نیست. استارتاپهای دیگری مانند Scout AI با جذب ۱۰۰ میلیون دلار سرمایه برای آموزش مدلهای پایه و توسعه سکوهای خودران نظامی، و Field AI و Overland AI نیز مشغول آزمایش نمونههای خود هستند. همگی به دنبال پاسخ به یک خواسته کلیدی از سوی اوکراینیها: ارزانتر شدن این خودروها. سرباز اوکراینی تأکید میکند: «تلفات بخشی از این میدان نبرد است؛ چند دستگاه را از دست دادهایم و دردآور است. باید ارزانتر شوند تا بتوانیم به تعداد کافی از آنها استفاده کنیم.»
افقهای پیش رو برای ایران
با توجه به پیشرفتهای ایران در حوزه پهپادهای نظامی و خودروهای بدون سرنشین، استقرار موفقیتآمیز خودروهای زمینی خودران در اوکراین میتواند الهامبخش باشد. درسهای کلیدی مانند اهمیت آزمایش در شرایط واقعی، تمرکز بر مقرونبهصرفهسازی، و ترکیب کنترل از راه دور با خودمختاری تدریجی، پلی میان نوآوری و عملیات میدانی است. کوری ویلکینز از متخصصان ارتش آمریکا میگوید: «خودمختاری زمینی اکنون دستیافتنی است و ما آن را دیدهایم.» این جمله برای هر کشوری که به دنبال تقابل نامتقارن است، وزنی دوچندان دارد.