سرمایه‌گذاری ۷۵۰ میلیارد دلاری OpenAI در زیرساخت‌های هوش مصنوعی

شرکت OpenAI، خالق ChatGPT، برنامه‌های توسعه زیرساختی خود را به سطح تازه‌ای رسانده است. طبق گزارش TechCrunch، این شرکت اعلام کرده که هزینه‌های زیرساختی آن تا سال ۲۰۳۰ به ۷۵۰ میلیارد دلار خواهد رسید – رقمی که از تولید ناخالص داخلی بسیاری از کشورها، از جمله سوئد، فراتر می‌رود. این مبلغ ۲۵ درصد بیشتر از برآوردهای ابتدای سال جاری است و نشان‌دهنده عزم جدی این شرکت برای حفظ پیشتازی در رقابت نفس‌گیر هوش مصنوعی است.

پروژه عظیم در جورجیا

نخستین قدم در این سرمایه‌گذاری، ساخت یک مرکز داده (data center) غول‌پیکر ۲۰ میلیارد دلاری در ایالت جورجیای آمریکا است. این پروژه با نام «کاملیا» (Project Camellia) در زمینی به وسعت ۱۴۰۰ هکتار در شمال غربی شهر ساوانا اجرا خواهد شد و حداقل ۳.۲ گیگاوات برق از شرکت نیروی منطقه‌ای جورجیا پاور دریافت می‌کند. ظرفیت تولید برق مورد نیاز این مرکز بین سال‌های ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۲ فراهم می‌شود، هرچند OpenAI زمان دقیق راه‌اندازی نخستین پردازنده‌های گرافیکی (GPU) را اعلام نکرده است.

بر اساس توافق‌نامه‌ها، OpenAI تمام هزینه‌های مربوط به زیرساخت و خدمات برق را تقبل می‌کند. همچنین مقرر شده این شرکت در زمان اوج مصرف شبکه، مصرف برق خود را تا ۱ گیگاوات کاهش دهد تا فشار بر شبکه برق منطقه کم شود. نکته جالب دیگر، تخفیف ۵۰ درصدی مالیات بر دارایی به مدت ۱۵ سال از سوی شهرستان افینگهام است؛ مشوقی که برای جذب چنین پروژه‌های عظیمی در نظر گرفته شده است.

چالش تأمین انرژی و نگرانی‌های زیست‌محیطی

یکی از پرسش‌های بی‌پاسخ درباره پروژه کاملیا، منبع تأمین برق آن است. اگرچه OpenAI و جورجیا پاور جزئیات دقیقی منتشر نکرده‌اند، اسناد نظارتی نشان می‌دهند که بیشتر ظرفیت جدید تولید برق جورجیا از گاز طبیعی تأمین خواهد شد. این شرکت قصد دارد حدود ۵.۸ گیگاوات ظرفیت گازی جدید ایجاد کند که بخشی از آن با توربین‌های سیکل ساده و آلاینده‌تر خواهد بود. در مجموع، نیروگاه‌های گازی جدید، ناوگان گازی جورجیا پاور را بیش از دو برابر می‌کنند. مابقی ظرفیت از باتری‌های بزرگ و انرژی خورشیدی تأمین می‌شود.

این رویکرد یادآور چالش‌های مرکز داده عظیم دیگری به نام Colossus است که توسط شرکت xAI (متعلق به ایلان ماسک) در ممفیس ساخته شد. آن پروژه با سرعتی بی‌سابقه به بهره‌برداری رسید، اما به دلیل استفاده از توربین‌های گازی بدون مجوز، با شکایت گروه‌های زیست‌محیطی و نقض قوانین هوای پاک مواجه شد. نکته جالب اینکه OpenAI برای مدیریت ساخت این مرکز داده، برت مایو را که پیش‌تر مسئول ساخت Colossus بود، استخدام کرده است.

تبعات جهانی و درس‌هایی برای ایران

رقابت برای ساخت مراکز داده بزرگ تنها محدود به آمریکا نیست. گسترش سریع فناوری‌های هوش مصنوعی مانند مدل‌های زبانی بزرگ (Large Language Models) نیازمند سرمایه‌گذاری‌های عظیم در زیرساخت‌های پردازشی و انرژی است. این روند می‌تواند الگویی برای کشورهایی مانند ایران باشد که به دنبال توسعه هوش مصنوعی داخلی هستند. با این حال، باید توجه داشت که چنین پروژه‌هایی بدون برنامه‌ریزی دقیق انرژی و زیست‌محیطی، می‌توانند پیامدهای ناخواسته‌ای داشته باشند.

تعهد ۷۵۰ میلیارد دلاری OpenAI همچنین پیام روشنی برای سایر بازیگران دارد: مسابقه تسلیحاتی هوش مصنوعی تازه آغاز شده و هزینه‌های ورود به آن سرسام‌آور است. موضوعی که می‌تواند شکاف دیجیتال میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه را بیش از پیش عمیق کند.