قطعی برق مراکز داده در بزرگترین شبکه برق آمریکا؛ هشداری برای ایران
بزرگترین شبکه برق آمریکا به دلیل کمبود ظرفیت تولید، قصد دارد مراکز داده بزرگ را موقتاً از مدار خارج کند. این رخداد نشاندهنده چالشهای جدی تأمین انرژی برای گسترش فناوری است که میتواند درسهایی برای ایران داشته باشد.
قطعی برق مراکز داده در بزرگترین شبکه برق آمریکا؛ هشداری برای ایران
صنعت فناوری جهان با چالشی تازه روبرو شده: بزرگترین شبکه برق ایالات متحده، PJM Interconnection، اعلام کرده است که برای جلوگیری از خاموشیهای سراسری، تأمین برق مراکز داده بزرگ را بهطور موقت قطع خواهد کرد. این تصمیم که از ژوئن ۲۰۲۷ اجرایی میشود، زنگ خطری برای کشورهایی مانند ایران است که به سرعت در حال توسعه زیرساختهای دیجیتال خود هستند.
بر اساس گزارش TechCrunch، رشد بیسابقه ساخت مراکز داده در آمریکا، اپراتورهای شبکه برق را با مشکل کمبود ظرفیت تولید روبرو کرده است. پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۵، مصرف برق مراکز داده چهار برابر افزایش یابد. این جهش مصرف، شبکههای برق را تحت فشار شدید قرار داده و PJM که از ویرجینیا تا ایلینوی گسترده است و ۶۷ میلیون مشترک را پوشش میدهد، حالا مجبور به اقدامات اضطراری شده است.
برنامه PJM شامل قطع موقت برق مراکز دادهای با ظرفیت ۵۰ مگاوات و بیشتر میشود. نکته جالب اینکه این مراکز در ازای قطع برق، غرامت دریافت میکنند؛ مشابه برنامههای پاسخگویی به تقاضا که دهههاست برای صنایع بزرگ اجرا میشود. معمولاً اخطار قبلی از ۳۰ دقیقه تا چند روز به آنها داده میشود.
اما این راهحل کوتاهمدت، پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی دارد. بسیاری از مراکز داده ناچار خواهند شد به ژنراتورهای پشتیبان، عمدتاً دیزلی، روی آورند که هم پرهزینهتر هستند و هم آلایندگی بیشتری تولید میکنند. قوانین فدرال آمریکا استفاده از این ژنراتورها را تا ۵۰ ساعت در سال برای چنین شرایطی مجاز میداند. اخیراً نیز شرکت Vantage Data Centers به دلیل هماهنگی با مقامات محیطزیست ویرجینیا برای تردید در گزارش آسیبهای بهداشتی ژنراتورهای دیزلی، تحت انتقاد شدید قرار گرفته است.
این ماجرا برای ایران حاوی درسهای مهمی است. ایران نیز با توسعه مراکز داده ملی و رشد استارتاپهای فناوری، با چالش تأمین برق پایدار مواجه است. تجربه آمریکا نشان میدهد که بدون برنامهریزی دقیق برای افزایش ظرفیت تولید برق و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، ممکن است زیرساختهای دیجیتال به نقطه بحران برسند. قطعی احتمالی برق مراکز داده میتواند به اختلال در سرویسهای ابری، کندی اینترنت و آسیب به کسبوکارهای آنلاین منجر شود.
همچنین وابستگی به ژنراتورهای دیزلی، هم هزینههای عملیاتی را بالا میبرد و هم سلامت شهروندان را تهدید میکند. ایران با داشتن ظرفیتهای بالای انرژی خورشیدی و بادی، میتواند با سرمایهگذاری در این حوزه، از تکرار چنین بحرانهایی جلوگیری کند.
در نهایت، تصمیم PJM نشان میدهد که حتی در پیشرفتهترین شبکههای برق جهان، تعادل میان رشد فناوری و تأمین انرژی شکننده است. این هشداری است که برنامهریزان و سیاستگذاران فناوری در ایران باید آن را جدی بگیرند.