پردازنده‌های گرافیکی انویدیا به ماه می‌روند؛ اولین GPU روی سطح ماه

انگار قلمرویی در این عالم باقی نمانده که تراشه‌های انویدیا هنوز پا به آن نگذاشته باشند. حالا این غول فناوری، پردازنده‌های گرافیکی خود را به سوی تنها قمر زمین، ماه، روانه می‌کند.

استارتاپ Lunar Outpost که در حوزه رباتیک و زیرساخت‌های فضایی فعالیت می‌کند، اعلام کرده است که مریخ‌نورد بعدی خود را به تراشه‌های Jetson انویدیا مجهز خواهد کرد. این تراشه مسئول کنترل سیستم لیدار (LiDAR) مریخ‌نورد خواهد بود و به احتمال زیاد، اولین واحد پردازش گرافیکی (GPU) روی سطح ماه لقب می‌گیرد.

Justin Cyrus، مدیرعامل Lunar Outpost، درباره این تصمیم می‌گوید: «ما پلتفرم Jetson انویدیا را با سیستم محاسباتی پروازی خودمان که کمی سابقه بیشتری در فضا دارد مقایسه می‌کنیم. می‌خواهیم نقاط قوت و ضعف هرکدام را ببینیم و واقعاً تلاش می‌کنیم تا این سیستم‌های قدرتمندتر مبتنی بر GPU را در محیط‌های خشن فضایی به کار بگیریم.»

چرا Jetson؟

پلتفرم Jetson انویدیا شاید به اندازه غول‌های هوش مصنوعی‌اش مثل Blackwell یا Vera Rubin سرشناس نباشد، اما برای سیستم‌های هوش مصنوعی فیزیکی یک پلتفرم حیاتی است. تراشه‌های Jetson جمع‌وجور و کم‌مصرف طراحی شده‌اند و به ربات‌ها اجازه می‌دهند اطلاعات حسگرها را به‌صورت محلی پردازش کنند و سریع‌تر محیط اطراف خود را درک کنند و واکنش نشان دهند.

سایروس در این باره توضیح می‌دهد: «پنج سال پیش، پشته خودمختاری ما بیشتر مبتنی بر مدل‌های قطعی بود، اما حالا ترکیبی از مدل‌های قطعی و هوش مصنوعی فیزیکی است. ما همچنان هر دو را موازی اجرا می‌کنیم و باید بفهمیم هوش مصنوعی فیزیکی کجا می‌تواند به پشته ما متصل شود و کارهایی را انجام دهد که تا حالا کسی انجام نداده.»

چالش‌های محیط ماه

اما استفاده از پردازنده‌های گرافیکی در فضا، به‌ویژه روی ماه، با چالش‌های بزرگی همراه است. بیشتر GPUهایی که تاکنون به فضا رفته‌اند، در مدار نزدیک زمین مستقر بوده‌اند، جایی که تا حدی از تشعشعات کیهانی و تغییرات دمایی شدید محافظت می‌شوند. ماه اما مستقیماً در معرض تابش‌های کیهانی و نوسانات دمایی گسترده‌ای است که در طول شب‌های قمری می‌تواند به منفی ۱۷۳ درجه سانتی‌گراد برسد.

سایروس تأکید می‌کند: «سیستم شما باید شب قمری را دوام بیاورد، آن هم با توان مصرفی بسیار پایین.»

اگر مهندسان Lunar Outpost بتوانند تراشه‌ها را در این شرایط سخت عملیاتی کنند، مریخ‌نوردها قادر خواهند بود محیط اطراف را سریع‌تر پردازش و تصمیم‌گیری کنند. این قابلیت برای اهداف بلندپروازانه ناسا برای حضور پایدار انسان روی ماه حیاتی است. ناسا برنامه‌های گسترده‌ای برای بازگشت فضانوردان به ماه دارد و معتقد است سیستم‌های خودمختار باید راه را هموار کنند و کارهای سنگین را انجام دهند.

از اکتشاف تا ماندگاری

Lunar Outpost تنها استارتاپی نیست که به سراغ ترکیب هوش مصنوعی و فضا رفته است. انویدیا همچنین با Firefly Aerospace، اولین شرکت خصوصی که یک ربات را با موفقیت روی ماه فرود آورد، همکاری می‌کند تا پلتفرم Jetson را روی یک ماهواره در حال گردش به دور ماه به کار گیرد. این ماهواره قرار است داده‌های تصویری را برای نقشه‌برداری از ماه و همچنین ردیابی ربات‌های در حال افزایش روی سطح آن پردازش کند.

مریخ‌نورد بعدی Lunar Outpost که روی یک فرودگر ساخته‌شده توسط Intuitive Machines (یکی دیگر از شرکت‌های متمرکز بر فناوری‌های قمری) بسته‌بندی شده است، محموله‌ای از حسگرها را به درون دهانه‌ها و مناطق صعب‌العبور ماه خواهد برد. مأموریت بعدی نیز قرار است منطقه Reiner Gamma را کاوش کند؛ جایی که یک ناهنجاری مغناطیسی ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است. هر دو مأموریت قرار است قبل از پایان سال ۲۰۲۶ با موشک فالکون ۹ اسپیس‌ایکس پرتاب شوند.

سایروس می‌گوید: «ما در Lunar Outpost الان داریم روی این کار می‌کنیم که چطور از مرحله اکتشاف به ماندگاری برسیم، چطور واقعاً آن پایگاه را روی ماه بسازیم. فکر می‌کنیم ترکیب مدل‌های قطعی با لایه هوش مصنوعی فیزیکی همان چیزی است که به ما امکان می‌دهد حضور انسانی در فضا را پایدار کنیم – داشتن یک نیروی کار رباتیک.»

چشم‌انداز برای ایران

برای علاقه‌مندان فناوری در ایران، این خبر نشان می‌دهد که مرزهای هوش مصنوعی و رباتیک در حال گسترش به فراتر از زمین است. فناوری‌هایی مانند Jetson می‌توانند الهام‌بخش توسعه سیستم‌های خودمختار مقاوم برای محیط‌های دشوار، مانند کاوش در بیابان‌های کشور یا مأموریت‌های امداد و نجات باشند. همچنین، همکاری‌های بین‌المللی در حوزه فضا، هرچند با چالش‌های سیاسی، نشان‌دهنده اهمیت روزافزون فناوری‌های هوشمند در پیشبرد مرزهای دانش است.

Lunar Outpost در سال‌های آینده چند مریخ‌نورد کوچک خودمختار و یک مریخ‌نورد بزرگ به نام Pegasus را عازم ماه خواهد کرد که برای حمل فضانوردان طراحی شده است. اما پگاسوس همچنان منتظر یک موشک بزرگ‌تر از بلو اوریجین (شرکت فضایی جف بزوس) است که پس از یک نقص فنی هنوز مشخص نیست چه زمانی آماده پرتاب می‌شود. به نظر می‌رسد رویاهای بزرگ مراکز داده فضایی و ناوگان ربات‌های قمری، هر دو یک نیاز مشترک دارند: یک موشک بزرگ‌تر.