سهگانه عظیم: اسپیسایکس، اوپنایآی و آنتروپیک از کل تاریخ ۲۵ ساله خروجهای فناوری آمریکا پیشی میگیرند
عرضههای اولیه سهام سه شرکت بزرگ یعنی اسپیسایکس، اوپنایآی و آنتروپیک ارزشی فراتر از مجموع تمام خروجهای سرمایهگذاری خطرپذیر ایالات متحده از سال ۲۰۰۰ میلادی تاکنون ایجاد خواهند کرد. این رکورد تاریخی تمرکز بیسابقه سرمایه بر هوش مصنوعی و تغییر ساختار بازارهای مالی را نشان میدهد.
تابستان داغ عرضههای اولیه سهام (IPO) همچنان ادامه دارد و این بار ارقام به قدری بزرگ هستند که تحلیلگران را شگفتزده کردهاند. اسپیسایکس (SpaceX) به تازگی با ارزش ۱.۷۷ تریلیون دلار وارد بازار سهام شد و در آستانه عرضههای اولیه اوپنایآی (OpenAI) و آنتروپیک (Anthropic) هستیم. اما شاید هنوز مقیاس واقعی این رویدادها را درک نکرده باشیم.
بر اساس گزارش جدید NCVA-Pitchbook Venture Monitor که تککرانچ به آن اشاره کرده، این سه عرضه اولیه به تنهایی ارزشی بیش از کل خروجهای سرمایهگذاری خطرپذیر (VC-backed exits) ایالات متحده از سال ۲۰۰۰ تاکنون ایجاد خواهند کرد. این یعنی تمام IPOها و اکتسابهای بزرگ ۲۵ سال گذشته، از گوگل گرفته تا اوبر، در مقابل این سه شرکت رنگ میبازند.
برای درک بهتر، کافی است به آمار نگاه کنیم: اسپیسایکس با ارزش ۱.۷۷ تریلیون دلار وارد بازار شد و ارزش آنتروپیک و اوپنایآی نیز به تریلیونها دلار نزدیک میشود. مجموع ارزش این سهگانه احتمالاً از ۴ تریلیون دلار عبور خواهد کرد. این در حالی است که طبق آمار کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، کل درآمد حاصل از IPOهای مستقر در ایالات متحده در سال گذشته فقط ۷۰ میلیارد دلار بوده است.
در ۲۵ سال اخیر، ما شاهد عرضههای اولیه بزرگی بودهایم: گوگل در سال ۲۰۰۴ با ارزش ۲۳ میلیارد دلار، تسلا در سال ۲۰۱۰ با ۱.۷ میلیارد دلار، و متا (فیسبوک سابق) در سال ۲۰۱۲ با ۱۰۴ میلیارد دلار. همچنین اکتسابهای عظیمی مانند لینکدین با ۲۶ میلیارد دلار، واتساپ با ۱۹ میلیارد دلار و اسلک با ۲۷.۷ میلیارد دلار رخ داد. اوبر در سال ۲۰۱۹ با ارزش ۸۴ میلیارد دلار عرضه شد که در آن زمان رقم چشمگیری بود، اما حالا کمتر از ۵ درصد ارزش اسپیسایکس به تنهایی است.
چه چیزی باعث این جهش عظیم شده است؟ کارشناسان دو عامل اصلی را برجسته میکنند: نخست، شرکتهای فناوری امروزی تمایل دارند مدت طولانیتری خصوصی بمانند و در مراحل بعدی با ارزشهای بالاتر وارد بازار شوند. اگر گوگل امروز تأسیس میشد، احتمالاً IPO خود را به تعویق میانداخت. دوم، نیاز سرمایهبر آموزش مدلهای هوش مصنوعی، آزمایشگاههای AI را به جذب سرمایههای کلان واداشته و ارزشگذاریها را به شدت افزایش داده است.
این تحول اما پیامدهایی هم دارد. حجم عظیم این عرضهها زیرساختهای مالی را تحت فشار قرار داده و ممکن است نهادهای نظارتی را به بازنگری در قوانین وادار کند. برای فعالان فناوری در ایران، این روند نشاندهنده تغییر مسیر سرمایههای جهانی به سمت هوش مصنوعی و اهمیت روزافزون این حوزه است. هرچند شرکتهای ایرانی به دلیل تحریمها مستقیماً از این IPOها منتفع نمیشوند، اما درک این موج میتواند به سیاستگذاران و کارآفرینان داخلی برای برنامهریزی بلندمدت کمک کند.
در مجموع، تابستان ۲۰۲۶ را باید نقطه عطفی در تاریخ بازارهای مالی فناوری دانست؛ جایی که سه شرکت به تنهایی از کل دستاوردهای یک نسل پیشی میگیرند.