بنیان‌گذار AMI Labs: به جای AGI و ابر هوش، روی دنیای واقعی تمرکز کنید

در حالی که غول‌های فناوری و استارتاپ‌های هوش مصنوعی برای رسیدن به «ابر هوش» (Superintelligence) رقابت می‌کنند، الکساندر لوبرن (Alexandre LeBrun)، مدیرعامل استارتاپ AMI Labs، این واژه‌ها را رد می‌کند. او که در رأس یکی از موردانتظارترین پروژه‌های هوش مصنوعی به رهبری یان لیکان (Yann LeCun)، برنده جایزه تورینگ، قرار دارد، می‌گوید: «ما هرگز از واژه AGI استفاده نکردیم. حالا همه به ابر هوش روی آورده‌اند، بعداً سراغ چیز دیگری می‌روند. این واژه‌ها تعریف دقیقی ندارند و مفید نیستند.»

این اظهارات که در گفت‌وگو با TechCrunch مطرح شد، از نگاه متفاوت تیمی خبر می‌دهد که به جای تعقیب عناوین پرزرق‌وبرق، روی «مدل‌های جهانی» (World Models) متمرکز شده است؛ فناوری‌ای که به دنبال درک و پیش‌بینی دنیای فیزیکی است، نه فقط پردازش متن.

مدل جهانی چیست و چرا مهم است؟

برخلاف مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) که واژه بعدی را پیش‌بینی می‌کنند، یک مدل جهانی وضعیت بعدی جهان را پیش‌بینی می‌کند. برای مثال، اگر لیوانی از روی میز به زمین بیفتد، شما از قبل می‌دانید که خواهد شکست یا مایع درونش می‌ریزد. این همان شهودی است که مدل جهانی می‌خواهد به هوش مصنوعی بیاموزد: درک قوانین فیزیک و پیش‌بینی تغییرات محیط.

لوبرن تأکید می‌کند که این فناوری جایگزین مدل‌های زبانی نیست، بلکه مکمل آن‌هاست. همان‌طور که مغز انسان بخش‌های جداگانه‌ای برای زبان و استدلال دارد، مدل‌های زبانی همچنان برای پردازش زبان بهترین ابزارند، اما مدل‌های جهانی زمینه و درک دنیای واقعی را فراهم می‌کنند. او می‌گوید: «هوش مصنوعی امروز در دنیای فیزیکی واقعاً احمق است.» ربات‌ها در کارخانه‌ها صرفاً حرکات تکراری انجام می‌دهند و اگر از محیط بسته خارج شوند، خطرآفرین خواهند بود.

کاربردها و نگاه به آسیا

یکی از وعده‌های بزرگ مدل‌های جهانی، تحول در رباتیک است. لوبرن معتقد است حتی اگر هوش مصنوعی بتواند یک ربات را صرفاً «آگاه به زمینه» کند، تفاوت عظیمی ایجاد خواهد شد؛ مثلاً رباتی که در یک رویداد عمومی در حال رقص است، کودک را تشخیص دهد و به او آسیب نزند. او می‌گوید: «سخت‌افزار ربات‌ها پیشرفت شگفت‌انگیزی داشته، اما هنوز مغزی ندارند.»

برای آموزش این مدل‌ها، AMI Labs نمی‌تواند در آزمایشگاه بماند. لوبرن می‌گوید: «باید به دنیای واقعی دسترسی داشته باشیم.» به همین دلیل این استارتاپ که هنوز محصولی عرضه نکرده، به دنبال شرکای صنعتی در کره جنوبی و دیگر کشورهای آسیایی است. کره با صنایع پیشرفته در رباتیک، نیمه‌هادی‌ها و تولید، و نیز سرعت بالای پذیرش فناوری (مشابه پذیرش اینترنت در دهه ۹۰)، مقصد جذابی به شمار می‌رود. دولت کره نیز برنامه‌ای ۸۸۰ میلیارد دلاری برای تراشه‌ها، مراکز داده و هوش مصنوعی فیزیکی اعلام کرده است.

درس‌هایی برای ایران

نگاه لوبرن می‌تواند برای جامعه فناوری ایران الهام‌بخش باشد. به جای دنبال کردن مسابقه واژه‌سازی و دستیابی به AGI، شاید تمرکز بر حل مسائل دنیای واقعی با مدل‌های جهانی منطقی‌تر باشد. ایران با چالش‌هایی در صنایع نفت، گاز، تولید و سلامت روبه‌روست که می‌توانند از هوش مصنوعی متکی بر درک فیزیک بهره ببرند. هرچند تحریم‌ها دسترسی به همکاری‌های بین‌المللی را دشوار کرده، اما توسعه مدل‌های بومی با شبیه‌سازهای فیزیکی می‌تواند گامی رو به جلو باشد.

در نهایت، AMI Labs با وجود جذب سرمایه ۱.۰۳ میلیارد دلاری و ارزش‌گذاری ۳.۵ میلیارد دلاری، هنوز هیچ محصول و زمان‌بندی مشخصی ندارد. لوبرن می‌گوید: «وقتی آماده باشیم، سورپرایزتان می‌کنیم.»

شاید بزرگ‌ترین پیام او این باشد: هوش مصنوعی واقعی به شتاب‌زدگی و شعار نیاز ندارد، بلکه به درک عمیق از جهان اطرافمان احتیاج دارد.