عرضه رایگان نرمافزار ZML برای شکستن انحصار تراشههای هوش مصنوعی
استارتاپ فرانسوی ZML با حمایت برنده جایزه تورینگ، نرمافزاری رایگان به نام ZML/LLMD عرضه کرده است که سرعت استنتاج مدلهای هوش مصنوعی را روی تراشههای مختلف بهشدت افزایش میدهد و میتواند وابستگی به یک فروشنده را کاهش دهد.
انحصار انویدیا در بازار تراشههای هوش مصنوعی همچنان پابرجاست، اما رقبا و گزینههای جدید از هر سو سر برمیآورند. در همین راستا، استارتاپ فرانسوی ZML که از حمایت یان لیکان، برنده جایزه تورینگ برخوردار است، نرمافزار رایگانی به نام ZML/LLMD را برای افزایش سرعت استنتاج (Inference) روی انواع تراشهها عرضه کرده است. این اقدام میتواند گامی مهم در کاهش هزینههای سنگین مرتبط با هوش مصنوعی و شکستن قفلهای فروشندگی باشد.
طبق گزارش تککرانچ، ZML/LLMD بهعنوان یک سرور استنتاج مدلهای زبانی بزرگ (Large Language Models) طراحی شده و قادر است مدلهای متنباز مختلف را روی تراشههای گوناگون – از جمله انویدیا، AMD، TPU گوگل، Apple Metal و Intel Arc – با حداکثر سرعت ممکن و گاهی حتی سریعتر اجرا کند. استیو مورین، بنیانگذار ZML، میگوید: «هدف ما شکستن سیلوهای موجود و فراهمکردن امکان استفاده از تراشههای مختلف در کاربردهای هوش مصنوعی با بالاترین بازدهی است.»
اهمیت استنتاج در حال پیشیگرفتن از آموزش مدلهاست، چرا که کاربردهای هوش مصنوعی بیشازپیش در زندگی روزمره ما ادغام میشوند. اما در پشت صحنه، موانع نرمافزاری و معماری باعث وابستگی به یک فروشنده خاص میشوند. نرمافزار ZML/LLMD با بهینهسازی عملکرد روی تراشههای متنوع، این امکان را به شرکتها و سرویسهای ابری میدهد که از ترکیبی از تراشهها – از جمله نمونههای کمهزینهتر یا کممصرفتر – استفاده کنند. مورین تأکید میکند: «میخواهیم قدرت خلق سیستمهای اختصاصی را به مردم بازگردانیم و بازدهی واقعی را محقق کنیم تا هوش مصنوعی بتواند فراگیر شود.»
این نرمافزار نهتنها برای رقبای نوظهور تراشهسازی که بسیاری از آنها اروپایی هستند (مانند Axelera و SiPearl) یک فرصت است، بلکه برای استارتاپها و کسبوکارهایی که با محدودیت بودجه یا انرژی مواجهاند نیز راهگشاست. هرچند ZML رابطه خوبی با انویدیا دارد و به عرضه فعلی این شرکت خوشبین است، اما هدف بلندمدت آن همکاری در حوزههایی است که «تاکنون در هیچجای دنیا انجام نشده است.»
بازار استنتاج هوش مصنوعی بهشدت داغ شده و رقبایی مانند Baseten (با ارزش ۱۳ میلیارد دلار) و پروژههای متنباز vLLM و SGLang نیز در آن فعالند. بااینحال، ZML با تیم ۲۰ نفره چابک خود و سرمایه ۲۰ میلیون دلاری که از سرمایهگذارانی چون 20VC و کیمَا ونچرز جذب کرده، توانسته سریع حرکت کند. این استارتاپ مستقر در پاریس، اولین پروژه عمومی خود (یک چارچوب متنباز) را در سال ۲۰۲۴ منتشر کرده بود، اما ZML/LLMD هرچند رایگان است، متنباز نیست. مورین میگوید: «ترجیح میدهم ابتدا نحوه استفاده را بسنجم و سپس از جایی درآمدزایی کنم که بیشترین تأثیر را دارد، بدون اینکه رشد را با طمعورزی زودهنگام متوقف کنم.»
برای خوانندگان ایرانی که در حوزه فناوری فعالیت میکنند، عرضه چنین نرمافزارهایی نویدبخش کاهش هزینههای استنتاج و امکان استفاده از سختافزارهای متنوعتر است. با توجه به محدودیتهای دسترسی به برخی تراشههای پیشرفته، بهرهگیری از نرمافزارهایی که قفل وابستگی به فروشنده خاص را میشکنند، میتواند به توسعهدهندگان و استارتاپهای داخلی کمک کند تا با هزینه کمتر و انعطافپذیری بیشتر، سرویسهای مبتنی بر هوش مصنوعی راهاندازی کنند.
ZML هنوز تصمیم نگرفته چه زمانی ZML/LLMD را به یک محصول پولی تبدیل کند، اما حمایت چهرههای شاخصی مانند یان لیکان، سولومون هایکس (بنیانگذار Docker) و تیم Hugging Face نشان میدهد که این پروژه از نگاه متخصصان صنعت دور نمانده است. مورین با افتخار میگوید: «هیچجا جز پاریس نمیتوانستم ZML را بسازم.» شاید بهزودی شاهد آن باشیم که راهحلهای مشابه، جغرافیای قدرت در هوش مصنوعی را تغییر دهند.