تردید سافتبانک در رویاپردازی ایلان ماسک: مراکز داده فضایی راه نجات نیستند
مدیرعامل سافتبانک، ماسایوشی سان، با اشاره به هزینههای بالا و زمانبر بودن، ایدهٔ مراکز داده مداری ایلان ماسک را برای رفع نیاز فوری هوش مصنوعی زیر سؤال برد.
اخیراً ایلان ماسک با وعدهٔ ساخت «مراکز داده مداری» (orbital data centers) سروصدای زیادی به پا کرده؛ ایدهای که در آن ماهوارهها بهعنوان زیرساخت محاسباتی برای هوش مصنوعی عمل میکنند. اما ظاهراً همه با این دیدگاه موافق نیستند.
بنا بر گزارش TechCrunch، ماسایوشی سان، مدیرعامل افسانهای سافتبانک، در نشست اخیر سهامداران این شرکت بهصراحت گفت که ساخت مراکز داده در فضا کمک چندانی به کاهش هزینهها نمیکند و سالها زمان خواهد برد. او تأکید کرد که «در نبرد هوش مصنوعی، چند سال آینده بسیار مهمتر از چیزی است که شاید یک دهه بعد اتفاق بیفتد.»
این اظهارنظر در پادکست Equity وبسایت TechCrunch بحثبرانگیز شد. نکتهٔ جالب اینجاست که خود سافتبانک سابقهٔ سرمایهگذاریهای جسورانه و گاه عجیب دارد؛ از جمله شرطبندیهای کلان روی استارتاپهایی مثل WeWork که نتیجهٔ خوبی نداشت. حالا مدیرعامل همین شرکت، رویاپردازی فضایی ماسک را زیر سؤال میبرد.
شان اوکین، خبرنگار TechCrunch، این تناقض را گوشزد کرد و افزود که ایدهٔ ماسک صرفاً تضمینی برای گسترش کسبوکار پرتاب فضایی خودش (SpaceX) است. «وقتی از مجموعهای از ماهوارهها حرف میزنید که هر چند سال نیاز به تعویض دارند، در واقع سفارش پرتابهای بیشتری را برای اسپیسایکس تضمین میکنید.» او اشاره کرد که بیش از ۸۰ درصد بازار پرتاب جهانی در اختیار اسپیسایکس است، آنهم بهلطف پروژهٔ اینترنت ماهوارهای استارلینک.
در سمت دیگر، بسیاری از بازیگران بزرگ هوش مصنوعی با کمبود توان محاسباتی (compute) روبهرو هستند. شرکتها به دنبال هر راهی برای تأمین این نیاز میگردند؛ از تراشههای سفارشی OpenAI بگیرید تا استارتاپ Groq و حتی پلتفرمهای «نئو-کلود» (neo-cloud) که ظاهراً هر کسی میخواهد نقشی در آن داشته باشد. در این میان، ماسک راهحل را در مدار زمین میبیند—جایی که خبری از قوانین زمینی و معترضان محلی نیست.
اما سان و برخی دیگر از چهرههای سرشناس هوش مصنوعی، از جمله سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI نیز این ایده را عملی نمیدانند. آلتمن پیشتر واکنش مشابهی نشان داده بود—هرچند رابطهٔ پرتنش او با ماسک را هم نمیشود نادیده گرفت.
این بحث یادآوری میکند که پیشبینیهای بزرگان فناوری همیشه با منافع تجاری خودشان گره خورده است. ماسک از مراکز داده فضایی سود میبرد، سافتبانک سرمایهگذاری سنگینی در مراکز داده زمینی کرده و هر کس نسخهٔ دلخواه خودش را از آینده ترسیم میکند.
برای ما در ایران، شاید این مکالمات کمی دور از واقعیت به نظر برسد، اما در دنیایی که تحریمها دسترسی به سختافزارهای پیشرفته را محدود کرده، هر ایدهٔ جدیدی برای دستیابی به توان محاسباتی ارزش بررسی دارد. با این حال، واقعبینی حکم میکند که مشکلات فعلی، از جمله تأمین انرژی و هزینههای گزاف، پیش از فضا باید روی زمین حل شوند.