پیش‌بینی رشد ۴ برابری مصرف برق مراکز داده تا ۲۰۳۵

در پس پیشرفت‌های خیره‌کننده هوش مصنوعی، چالشی بزرگ در حال ظهور است که کمتر به آن پرداخته می‌شود: اشتهای سیری‌ناپذیر مراکز داده برای برق. بر اساس گزارش جدید BloombergNEF که توسط TechCrunch منتشر شده، پیش‌بینی می‌شود مصرف برق این مراکز در ایالات متحده تا سال ۲۰۳۵ چهار برابر شده و به یک‌پنجم کل برق تولیدی این کشور برسد.

این جهش عظیم، ریشه در گسترش سریع محاسبات هوش مصنوعی دارد. گزارش بلومبرگ حاکی از آن است که ظرفیت مراکز داده در دهه آینده به نزدیک ۲۰۰ گیگاوات خواهد رسید و تقریباً نیمی از این ظرفیت صرف فرآیندهای آموزش و استنتاج (Training and Inference) مدل‌های هوش مصنوعی می‌شود. ایالات متحده نیز همچنان قطب اصلی این محاسبات باقی خواهد ماند، به‌طوری‌که تا سال ۲۰۳۳، ۶۴ درصد از تراشه‌های هوش مصنوعی از نظر مصرف برق در این کشور مستقر خواهند بود.

نکته تأمل‌برانگیز این است که پیش‌بینی‌های قبلی بارها بازنگری و افزایش یافته‌اند. برآورد جدید BloombergNEF برای تقاضای برق در ۲۰۳۵، ۸۳ درصد بیشتر از پیش‌بینی ماه دسامبر این شرکت است. مؤسسه تحقیقاتی EPRI نیز تخمین خود را بیش از دو برابر کرده و S&P هم پیش‌بینی‌اش را بین اکتبر و آوریل بیش از یک‌سوم افزایش داده است. این اعداد نشان‌دهنده شتاب دیوانه‌وار توسعه مراکز داده در آمریکا هستند.

اما این رشد بی‌رویه، فشار بی‌سابقه‌ای به شبکه‌های برق وارد می‌کند. در دهه پیش رو، بخش عمده مراکز داده جدید به شبکه‌هایی متصل خواهند شد که هم‌اکنون تحت فشار هستند. برای نمونه، شبکه PJM که از ویرجینیا تا ایلینوی را پوشش می‌دهد، تا سال ۲۰۳۵ نزدیک به ۳۴ درصد از برق خود را صرف مراکز داده خواهد کرد. در تگزاس نیز شبکه ERCOT باید ۲۲ درصد از ظرفیت تولید خود را به این بخش اختصاص دهد. PJM که پیشتر میزبان شمار زیادی از مراکز داده بوده، با چالش‌های بزرگی در مدیریت درخواست‌های اتصال مواجه شده و حتی به‌مدت چهار سال ثبت‌نام برای منابع جدید برق را متوقف کرده بود. هرچند این فرآیند در ماه آوریل از سر گرفته شد، اما بحران چنان جدی شده که یکی از شرکت‌های برق، American Electric Power، تهدید به خروج از اتصال متقابل کرده است. این عدم تعادل عرضه و تقاضا، قیمت برق را در یک سال گذشته ۷۶ درصد افزایش داده است.

در سطح جهانی نیز، اگر روند فعلی پذیرش هوش مصنوعی با همین سرعت ادامه یابد، مراکز داده تا سال ۲۰۳۳ حدود ۱,۹۳۵ تراوات‌ساعت تقاضای جدید برق ایجاد خواهند کرد؛ رقمی تقریباً برابر با کل مصرف سالانه کشوری مانند هند.

این تحولات برای ایران نیز پیامدهای مهمی دارد. با توجه به تلاش کشور برای توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و ورود به عرصه هوش مصنوعی، تجربه جهانی نشان می‌دهد که مصرف برق می‌تواند به یکی از موانع اصلی تبدیل شود. شبکه برق ایران هم‌اکنون با چالش‌های ناترازی روبه‌روست و برنامه‌ریزی برای احداث مراکز داده جدید باید با در نظر گرفتن این روندهای جهانی صورت گیرد. استفاده از فناوری‌های خنک‌سازی کارآمد، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر و طراحی مراکز داده سبز، نه‌تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای آینده فناوری ایران خواهد بود.