تهدید آمریکا به تحریم مون‌شات چین؛ اتهام کپی‌برداری از مدل هوش مصنوعی Anthropic

تنش‌ها بر سر مالکیت فکری در هوش مصنوعی بالا گرفته است. وزارت خزانه‌داری ایالات متحده روز چهارشنبه هشدار داد که ممکن است شرکت‌های چینی فعال در حوزه هوش مصنوعی را در صورت «سرقت مالکیت فکری» تحریم کند. این اظهارات پس از آن مطرح شد که مایکل کراتسیوس، مدیر دفتر سیاست علم و فناوری کاخ سفید، شرکت چینی مون‌شات (Moonshot) را متهم کرد که با استفاده از تکنیک تقطیر (distillation)، مدل Fable متعلق به آزمایشگاه آمریکایی انتروپیک (Anthropic) را برای ساخت مدل جدید خود به نام Kimi K3 کپی‌برداری کرده است.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «متن‌باز بودن به معنای جولان‌گاه مالکیت فکری آمریکا نیست. وقتی شرکت‌های [چینی] حملات پنهان و صنعتی تقطیر را انجام دهند که به سرقت مالکیت فکری بینجامد، تحریم‌ها و قرار گرفتن در فهرست نهادهای تحریمی روی میز خواهد بود.» این نخستین بار نیست که مقام‌های آمریکایی درباره سوءاستفاده از مدل‌های متن‌باز هشدار می‌دهند؛ پیشتر نیز اعلام شده بود که مدل‌های چینی از نظر نقض حقوق معنوی بررسی خواهند شد.

تکنیک تقطیر در هوش مصنوعی روشی رایج و مشروع است که در آن یک مدل کوچک‌تر از خروجی‌های یک مدل بزرگ‌تر یاد می‌گیرد. اما در این پرونده، ادعا شده که مون‌شات به‌طور مخفیانه و در مقیاس صنعتی این کار را انجام داده است. همچنین کراتسیوس ادعا کرده که این شرکت سرورهای مجهز به تراشه‌های Nvidia GB300 را – که فروش آن‌ها به چین ممنوع است – احتمالاً از طریق تایلند تهیه کرده تا مدل‌های خود را آموزش دهد. این موضوع پرسش‌هایی درباره دور زدن قوانین کنترل صادرات آمریکا ایجاد کرده است.

مدل Kimi K3 هفته گذشته به‌صورت وزن‌باز (open-weight) منتشر شد و قابلیت‌های پیشرفته آن، تردیدهایی درباره توجیه سرمایه‌گذاری‌های عظیم آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی آمریکا ایجاد کرده است. نکته بحث‌برانگیز این است که مدل Fable انتروپیک تنها از اول ژوئیه در دسترس عموم قرار گرفته و برخی کارشناسان تردید دارند که Kimi K3 صرفاً از طریق تقطیر از روی آن ساخته شده باشد.

این ماجرا بحث‌های گسترده‌تری را در واشنگتن درباره هجوم مدل‌های باز چینی دامن زده است. دین بال، مشاور سابق هوش مصنوعی کاخ سفید، پیشنهاد کرده که استفاده از مدل‌های وزن‌باز چینی باید محدود یا ممنوع شود تا برتری فناوری آمریکا حفظ گردد. این فضا می‌تواند پیامدهای جدی برای کاربران و توسعه‌دهندگان در سراسر جهان، از جمله ایران، داشته باشد.

برای جامعه فناوری ایران، این خبر زنگ خطری است درباره آینده دسترسی به مدل‌های پیشرفته و همکاری‌های بین‌المللی. تحریم‌های احتمالی و محدودیت‌های صادراتی می‌توانند مسیر توسعه بومی هوش مصنوعی را دشوارتر کنند. از سوی دیگر، تأکید بر حفاظت از مالکیت فکری ممکن است نوآوری‌های مستقل را با چالش‌های حقوقی روبه‌رو سازد. با توجه به وابستگی جهانی به مدل‌های متن‌باز، هرگونه اقدام تنبیهی می‌تواند زنجیره تأمین ابزارهای هوش مصنوعی را مختل کند.

این گزارش بر اساس اخبار منتشرشده در TechCrunch تهیه شده است.