فرمان تاریخی نیویورک: توقف ساخت تمام مراکز داده جدید
برای نخستین بار در آمریکا، یک ایالت مجوز ساخت مراکز داده بزرگ را به دلیل نگرانی از افزایش هزینه برق، مصرف آب و تأثیرات محلی متوقف کرد. این تصمیم بازتابی از چالشهای جهانی رشد بیرویه مراکز داده مبتنی بر هوش مصنوعی است.
فرمان تاریخی نیویورک: توقف ساخت تمام مراکز داده جدید
در اقدامی بیسابقه در ایالات متحده، فرماندار نیویورک، کتی هوکول، روز گذشته فرمان اجرایی جدیدی امضا کرد که بر اساس آن تمامی مجوزهای جدید برای ساخت مراکز داده بزرگ در این ایالت متوقف میشود. این تصمیم که به گزارش تکرانچ نخستین توقف رسمی ساخت مراکز داده در سطح یک ایالت آمریکاست، شامل مراکز دادهای با ظرفیت ۵۰ مگاوات یا بیشتر میشود و میتواند بیش از ۱۲ پروژه در دست ساخت را تحت تأثیر قرار دهد.
چرا نیویورک تصمیم به توقف گرفت؟
فرماندار هوکول در نشست خبری خود در بروکلین با اشاره به نگرانیهای عمومی گفت: «پیشرفت نباید به قیمت قبض برق بالاتر، از بین رفتن منابع آبی یا آلودگی صوتی تمام شود. این مراکز داده فقط در مناطقی ساخته میشوند که جامعه محلی تمایل داشته باشد و هرگز از قوانین منطقهبندی و تأییدیههای محلی معاف نخواهند بود.»
فرمان جدید، اداره حفاظت از محیط زیست ایالت نیویورک را موظف میکند تا زمان نهایی شدن یک فرایند بازنگری زیستمحیطی جدید (که حدود یک سال زمان خواهد برد) هیچ مجوز جدیدی صادر نکند. همچنین دفتر فرماندار در حال بررسی طرحهایی است که مراکز داده بزرگ را ملزم به پرداخت حقاشتراک برای تقویت شبکه برق کند و از دریافت معافیتهای مالیاتی توسط این مراکز جلوگیری نماید.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که مجلس ایالتی نیویورک نیز قوانین سختگیرانهتری را دنبال میکند؛ از جمله لایحهای که یک سال توقف برای مراکز بالای ۲۰ مگاوات پیشنهاد میداد و طرحی دیگر که خواستار توقف سهساله بود.
تغییر افکار عمومی نسبت به مراکز داده
تا چند سال پیش، ایالتهای آمریکا برای جذب پروژههای مراکز داده با یکدیگر رقابت میکردند، اما اکنون ابعاد عظیم پروژههای جدید و تمرکز آنها بر هوش مصنوعی، نگرانیها را افزایش داده است. بر اساس گزارش بلومبرگ، انتظار میرود تا سال ۲۰۳۰، نزدیک به یکچهارم مراکز داده جدید با ظرفیتی بیش از ۵۰۰ مگاوات ساخته شوند.
نظرسنجیها نشان میدهد دوسوم مردم نگران افزایش قیمت برق ناشی از مراکز داده هستند و حتی مطالعهای جالب نشان داد که مردم ترجیح میدهند یک انبار آمازون در همسایگیشان باشد تا یک مرکز داده! در سطح ملی نیز سناتور برنی سندرز پیشنهاد توقف سراسری داده بود، اما تاکنون موفقیتی کسب نکرده است.
درسهایی برای ایران و خاورمیانه
اگرچه ایران هنوز به مرحله ساخت مراکز داده ابرمقیاس (Hyperscale) نرسیده، اما روند رو به رشد تقاضا برای سرویسهای ابری، اینترنت اشیا و هوش مصنوعی، آیندهای با مصرف انرژی بالا را نوید میدهد. تجربه نیویورک نشان میدهد که سیاستگذاران باید از هماکنون برای مدیریت این چالشها برنامهریزی کنند:
- تأکید بر انرژیهای تجدیدپذیر: با توجه به محدودیت منابع فسیلی و خشکسالیهای متناوب، توسعه مراکز داده در ایران باید با سرمایهگذاری همزمان در انرژی خورشیدی و بادی همراه باشد.
- شفافیت و مشارکت محلی: جلب رضایت جوامع محلی و شفافسازی تأثیرات زیستمحیطی مانند مصرف آب و آلودگی صوتی، از بروز اعتراضات جلوگیری میکند.
- بازنگری قوانین مالیاتی و تعرفههای برق: ارائه معافیتهای مالیاتی به مراکز داده بزرگ ممکن است در کوتاهمدت جذاب باشد، اما در بلندمدت بار سنگینی بر شبکه برق و بودجه عمومی تحمیل میکند.
همچنین باید به رویکرد دولت فدرال آمریکا نیز توجه داشت؛ کمیسیون تنظیم مقررات انرژی فدرال (FERC) به اپراتورهای شبکه دستور داده مسیرهای سریع برای اتصال مراکز داده ایجاد کنند که میتواند به معنای تعارض بین سیاستهای ایالتی و فدرال باشد. این جدال برای کشورهایی مانند ایران که با تحریمهای بینالمللی و محدودیتهای سختافزاری روبرو هستند، اهمیت دوچندان دارد: آینده مراکز داده نه فقط یک مسئله فنی، بلکه یک موضوع ژئوپلیتیکی و اقتصادی است.
جمعبندی
تصمیم نیویورک را شاید بتوان نقطه عطفی در تاریخ توسعه زیرساختهای دیجیتال دانست. این اقدام نشان میدهد که عصر پذیرش بیقید و شرط مراکز داده به پایان رسیده و ملاحظات زیستمحیطی و اجتماعی به اولویت تبدیل شدهاند. برای ایران که در آستانه تحول دیجیتال قرار دارد، الگوبرداری از چنین رویکردی میتواند به توسعه پایدار و مقاومسازی شبکه ملی اطلاعات کمک کند.