هوش مصنوعی اسپاتیفای به فروشگاه‌های آنلاین می‌آید؛ جذب سرمایه ۱۰ میلیون دلاری

تا به حال به این فکر کرده‌اید که اسپاتیفای چطور همیشه آهنگ بعدی را درست پیشنهاد می‌دهد؟ راز آن در سیستمی به نام Vector AI است که رفتار کاربر را لحظه‌به‌لحظه تحلیل می‌کند و نیت او را پیش‌بینی می‌کند. حالا همان فناوری قرار است روش خرید آنلاین ما را تغییر دهد.

سه مهندس سابق اسپاتیفای، یعنی سید موتوانی (Sidd Motwani)، ایان اندرسون (Ian Anderson) و شیوادیتیا سینها (Shivaditya Sinha)، که سال‌ها روی زیرساخت هوش رفتاری این پلتفرم کار کرده‌اند، استارتاپ جدیدی به نام Malachyte را بنیان گذاشته‌اند. این استارتاپ به تازگی اعلام کرده که در دور سرمایه‌گذاری اولیه (Seed) موفق به جذب ۱۰ میلیون دلار شده است. به گزارش TechCrunch، این سرمایه‌گذاری توسط شرکت‌های Bessemer Venture Partners و Gradient به صورت مشترک رهبری شده و Harpoon Ventures نیز در آن مشارکت داشته است.

فناوری Vector AI که در اسپاتیفای تقریباً ۹۰ درصد پیشنهادهای ارایه‌شده به ۸۰۰ میلیون کاربر را تأمین می‌کند، به جای تکیه صرف بر رفتار گذشته، نیت و اقدام بعدی فرد را پیش‌بینی می‌کند. موتوانی، مدیرعامل Malachyte، در گفت‌وگو با TechCrunch توضیح می‌دهد: «سیستم ما حتی پیش از اولین کلیک شروع به شکل‌گیری می‌کند و از لحظه‌ای که صفحه بارگذاری می‌شود، از اطلاعات زمینه‌ای (context) استفاده می‌کند. در یک نشست (session) واحد، تصویر روشنی از ترجیحات و هدف فعلی کاربر می‌سازیم.»

اما چرا این فناوری برای فروشگاه‌های آنلاین حیاتی است؟ اغلب فروشگاه‌های اینترنتی شخصی‌سازی را محدود به تاریخچه خرید، بخش‌بندی جمعیتی یا پروفایل مشتریان قبلی می‌کنند. در نتیجه، بازدیدکنندگان جدید با همان صفحه اصلی عمومی مواجه می‌شوند و پیشنهادهای محصول هم بر اساس خریدهای گذشته است، نه نیاز امروز. Malachyte می‌خواهد این روند را با ایجاد تجربه‌ای مبتنی بر نیت (intent) و لحظه‌ای تغییر دهد.

موتوانی مثال می‌زند: «جستجوی عبارت "چکمه کار سنگین" و سپس دو کلیک روی چکمه‌های پنجه فولادی کافی است تا شلوار کار و دستکش‌ها را به بالای صفحه بیاورد و کفش‌های رسمی را پایین ببرد، آن هم بدون نیاز به حساب کاربری یا سابقه. هر اقدام بعدی این پروفایل را دقیق‌تر می‌کند، پس هرچه کاربر بیشتر بماند، تجربه مرتبط‌تر می‌شود و در بازدید بعدی هم این دقت ادامه می‌یابد.»

او همچنین معتقد است که سیگنال‌های زمینه‌ای مانند نوع دستگاه، زمان بازدید و منبع ورود تا حد زیادی نادیده گرفته می‌شوند. «کاربری که ساعت ۱۱ شب با موبایل از طریق یک لینک ایمیل وارد می‌شود، وضعیت ذهنی متفاوتی با همان فردی دارد که صبح با لپ‌تاپ مرور می‌کند، اما اغلب سیستم‌ها با هر دو یکسان برخورد می‌کنند.»

این فناوری از سال ۲۰۲۴ در حال توسعه و آزمایش بوده و با بیش از ۲۰ مشتری سازمانی در حوزه‌های سفر، خواربار و خرده‌فروشی همکاری کرده، اما تمرکز نهایی بر تجارت الکترونیک بوده است. پلتفرم Malachyte پاییز ۲۰۲۵ با وب‌سایت Fun.com به صورت عمومی راه‌اندازی شد و از ژوئن ۲۰۲۶ به‌طور کلی در دسترس فروشگاه‌های Shopify از طریق یک یکپارچگی بومی (native integration) قرار گرفته است. فروشگاه‌های بزرگتر هم می‌توانند از طریق API از این فناوری استفاده کنند.

فرصت برای ایران: بازار تجارت الکترونیک ایران به سرعت در حال رشد است و فروشگاه‌هایی مانند دیجی‌کالا، ترب و باسلام هر روز با حجم بالایی از بازدیدکنندگان ناشناس مواجه‌اند. به‌کارگیری سیستمی که بتواند بدون نیاز به تاریخچه، نیت خرید را در لحظه تشخیص دهد، می‌تواند نرخ تبدیل (conversion rate) را به شکل چشمگیری افزایش دهد. هرچند تحریم‌ها استفاده از APIهای خارجی را دشوار می‌کند، اما مفهوم فنی Vector AI می‌تواند الهام‌بخش تیم‌های داخلی برای توسعه راه‌کارهای مشابه باشد.

موتوانی چشم‌انداز بزرگتری را ترسیم می‌کند: «فرصت اصلی در این است که بخش تجاری (merchandising) و بازاریابی را حول یک درک مشترک از رفتار مشتری هم‌سو کنیم.» این دیدگاه می‌تواند برای فروشگاه‌های ایرانی که اغلب بین واحدهای مختلف شکاف دارند، آموزنده باشد.

با این سرمایه‌گذاری جدید، Malachyte قصد دارد توزیع خود را گسترش دهد و مدیران محصول و تجاری بیشتری استخدام کند. باید دید آیا این فناوری می‌تواند همانند اسپاتیفای، تجربه خرید آنلاین را از یک فرآیند جستجوی ساده به یک همراهی هوشمند تبدیل کند یا خیر.